about persons photo

Innovatsion tuproq - o'simliklarni sug'orish uchun suvni havodan tortib oladi.

February 05, 2021
+179 ko'p
1

AQShning Ostin shahridagi Texas universiteti muhandislari havodan suv tortib, o'simliklarga tarqatadigan, butun dunyo bo'ylab tomorqa yer xaritasini potentsial ravishda kengaytiradigan, o'z-o'zini sug'oradigan tuproq yaratdilar.

Mazkur innovatsion tuproq havodan suv yig‘ib olishi uchun namlikni super yutuvchi gellardan foydalanadi. Tuproq ma'lum bir haroratgacha qiziganda, gellar suvni chiqarib yuboradi va o'simliklar uchun tarqatadi. Tuproq suvni taqsimlaganda, ularning bir qismi havoga chiqib ketadi, biroq shu bilan birga namlikni ko'paytiradi va o‘simlik uchun qulay mikroklimat hosil qiladi.

Walker materialshunoslik kafedrasi dotsenti Guyxua Yu shunday dedi: sug'orish va energiya tizimlarini qurish qiyin bo'lgan joylarda mustaqil qishloq xo'jaligini ta'minlash, resurslar tobora kamayib borayotgani sababli, dehqonchilikni murakkab suv ta'minoti zanjiridan ozod qilish uchun juda muhimdir".

Tuproqdagi gellar tunda salqinroq, namroq bo'lgan vaqtlarda havodan suvni tortib oladi. Kunduzi quyosh qizdirganda suv tarkibidagi gellarni tuproqqa chiqarish uchun faollashtiriladi. Har bir gramm tuproq taxminan 3-4 millilitr suv chiqarishi mumkin. Taxminan 0,1 dan 1 kilogrammgacha bo'lgan tuproq ekinlarga qarab, bir kvadrat metr qishloq xo'jaligi yerlarini sug'orish uchun yetarli miqdorda suv berishi mumkin.

Texas universiteti tadqiqotchisi Fey Chjao shunday ta’kidlaydi: "tuproq qancha bo‘lsa ham o'simliklarning o'sishini ta'minlash uchun yetarli bo‘ladi. Biroq suv hamma joyda ham yetarli emas, shuning uchun biz atrofdagi havodan suv yig'ib oladigan tuproqni ishlab chiqarmoqdamiz."

Ilmiy jamoa Texas universitetidagi Cockrell muhandislik o'qitish markazida tuproqni sinovdan o'tkazishdi. Ular o'zlarini sug'oradigan tuprog'i quruq joylarda nisbatan qumli tuproqlarga qaraganda suvni yaxshiroq ushlab tura olishganini va o'simliklarni yetishtirish uchun juda kam suv kerakligini aniqladilar.

To'rt haftalik tajriba davomida guruh o'z tuprog'i suv miqdorining taxminan 40 %ini(tekshiruv boshida ham 40% bo‘lgan) saqlab qolganligini aniqladi va miqdori o‘zgarmaganini aniqlagan. Aksincha, qumli tuproqda esa bir haftadan so'ng suvning atigi 20%i qolgan.

Boshqa bir tajribada jamoa tuproqning har ikkala turiga turp ekdi. Gidrogelli tuprog'idagi turplarning barchasi 14 kunlik davrda o'simliklar sug'orilganiga ishonch hosil qilish uchun dastlabki turdan tashqari sug'orilmasdan omon qoldi. Tajribaning dastlabki to'rt kunida qumli tuproqdagi turp bir necha marta sug'orilgan. Qumli turplarning hech biri dastlabki sug'orish davridan keyin ikki kundan ortiq nihol unib chiqmadi.

Tadqiqotchilar ushbu texnologiyaning bir nechta boshqa dasturlarini bayon qildilar. U quyosh panellari va ma'lumotlar markazlarini sovutish uchun ishlatilishi mumkin. Shuningdek, u ichimlik suvidan foydalanishni uy xo'jaliklari uchun alohida tizimlar yoki ishchilar yoki askarlar kabi katta guruhlar uchun katta tizimlar orqali kengaytirishi mumkin.